و در خبر على بن ابراهيم « 1 » از حضرت صادق عليه السّلام است كه در پاسخ سؤال شامى دربارهء آيهء فوق فرمود : « و كانتا مرتوقين ، ليس بينهما أبواب ، و لم يكن للأرض أبواب و هو النبت ، و لم تمطر السماء عليها فنبت ، ففتق السماء بالمطر و فتق الأرض بالنبات . . » آسمانها و زمين پيوسته بودند ، و ميان آنها دربهائى وجود نداشت ، زمين دربهائى نداشت كه نباتاتى بروياند ، و آسمان باران نباريده بود كه موجب روئيدن نبات گردد ، در اين حديث چنان كه با اندك تأملى روشن است دو مرحله از رتق و فتق ياد شده : 1 - مرحلهء ريزش باران و روئيدن نباتات . 2 - پيوستگى زمين و آسمانها ، و اين مرحله پيش از اولى ذكر شده ، و شايد مشتمل بر دو احتمال گذشته نيز باشد كه : نه ميان زمين و آسمانها فاصله نبود ، آنهنگاميكه زمينها به صورت يك تودهء خاكسترى و همچنين آسمانها بچهرهء يك توده گازى بسر ميبردند ، و روى اين اصل حديث فوق شامل هرسه مرحلهء رتق و فتق مىباشد ، ولى احتمالى كه بيش از تمامى احتمالات از روايات « 2 » نمودار است همان احتمال سومين مىباشد ، و شايد اين امتياز از دو لحاظ بوده : 1 - دو احتمال نخست ، از ساير آيات نيز مستفاد مىشود ، ولى احتمال سوم

--> ( 1 ) - البرهان ج 3 ص 58 . ( 2 ) - مانند حديث كلينى از حضرت باقر ، و مفيد در ارشاد گويد : علماء حديث اين معنى را از حضرت باقر عليه السّلام روايت كرده‌اند ، و همچنين روايت طبرسى در مجمع و فرمايش امير المؤمنين عليه السّلام : « و ناداها بعد اذ هى دخان فالتحمت عرى اشراجها و فتق بعد الارتقاق صوامت ابوابها » . . و پس از بستگى ، درهاى آسمان را بباران رحمت گشود .